Kể từ năm 2022, Hội đồng Anh tại Việt Nam đã hợp tác với các đơn vị giáo dục của Vương quốc Anh và Việt Nam để thí điểm mô hình Nhóm Hoạt động Giáo viên như một hình thức phát triển chuyên môn thường xuyên (CPD) mang tính đổi mới, do chính giáo viên tổ chức và thực hiện. Sáng kiến tại Việt Nam được xây dựng dựa trên các nghiên cứu trước đây (Borg, Lightfoot, Gholkar, 2020) về tác động của TAGs ở nhiều nước trên thế giới như một mô hình hiệu quả về phát triển chuyên môn giáo viên. Đồng thời, sáng kiến này cũng phù hợp với mục tiêu của Đề án Ngoại ngữ Quốc gia (NFLP) của Bộ Giáo dục và Đào tạo trong việc hỗ trợ đổi mới thực hành giảng dạy ngoại ngữ, khuyến khích giáo viên tham gia các mạng lưới chuyên môn, đặc biệt thông qua các Cộng đồng thực hành giúp phát triển nghề nghiệp.
Tác động của dự án
Qua hai giai đoạn triển khai, dự án TAGs đã tiếp cận hơn 3.000 giáo viên tại 13 tỉnh, thành phố. Riêng trong giai đoạn 2, 97% giáo viên cho biết kiến thức, kỹ năng và sự tự tin nghề nghiệp của họ được nâng cao, trong khi 98% giáo viên đã áp dụng những gì học được vào thực tiễn giảng dạy. Một mạng lưới ngày càng mở rộng với hơn 260 điều phối viên được bồi dưỡng để chủ trì nội dung của 427 phiên sinh hoạt chuyên môn hoặc chuyên đề. TAGs cho thấy bằng chứng rõ ràng về tính làm chủ của giáo viên địa phương cũng như tính bền vững của mô hình. TAGs cũng góp phần thúc đẩy bình đẳng và tôn trọng sự đa dạng thông qua việc thu hút sự tham gia của giáo viên thuộc hơn 10 cộng đồng dân tộc tại các vùng nông thôn và miền núi như: Kinh, Mường, Tày, Nùng, Dao, Sán Chay, Sán Dìu, Cao Lan, Hán và Dao Thanh Phán.
Từ bồi dưỡng đến chuyển đổi: Thúc đẩy đổi mới và hòa nhập
Các dự án TAG đã triển khai nhiều phương pháp tiếp cận đổi mới và thúc đẩy hòa nhập. Một trong số đó là việc xác định các phương pháp giảng dạy hiệu quả thông qua quá trình khám phá, thử nghiệm và tự chiêm nghiệm do giáo viên chủ động dẫn dắt – đây là cách tiếp cận trọng tâm của dự án TAG do Viện ngôn ngữ quốc tế Luân đôn và trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 thực hiện. Các sáng kiến khác tập trung vào việc tăng cường bản sắc nghề nghiệp và năng lực lãnh đạo của giáo viên, tiêu biểu là dự án TAG do Đại học Manchester Metropolitan phối hợp với trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Huế và Trường Đại học An Giang triển khai. Dự án TAG thứ ba do trường Đại học Glasgow hợp tác với Trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên thực hiện đã tích hợp nghệ thuật và học tập đa ngôn ngữ trong lớp học tiếng Anh.
Với các minh chứng về kết quả và tác động tích cực, chương trình ngày càng nhận được sự quan tâm nhiều hơn từ các nhà hoạch định chính sách, các nguồn học liệu được chia sẻ rộng rãi và nhiều “câu chuyện thay đổi” được ghi nhận trong thực tiễn lớp học. Một nghiên cứu khác do Đại học Sheffield Hallam phối hợp với Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP. Hồ Chí Minh thực hiện với sự tài trợ của Hội đồng Anh, cũng một lần nữa nêu bật giá trị của TAGs trong việc thúc đẩy hòa nhập ngôn ngữ, đặc biệt tại các khu vực nông thôn, khu vực đồng bào thiểu số với đặc thù sử dụng đa ngôn ngữ.
Tuy nhiên, chỉ những người tham gia chương trình mới có thể diễn đạt rõ nhất tác động của TAGs. Một giáo viên chia sẻ: “Dự án đã giúp tôi tự tin hơn trong giảng dạy, đồng thời nâng cao chất lượng và tính sáng tạo của các giờ học trên lớp. Tôi đã học được cách khai thác các nguồn lực văn hóa địa phương, áp dụng các hoạt động hấp dẫn nhằm tạo động lực cho người học, qua đó hỗ trợ học sinh sử dụng tối đa năng lực ngôn ngữ của các em. Chương trình cũng thúc đẩy sự chủ động trong phát triển chuyên môn của tôi thông qua các hoạt động hợp tác, học tập cả về lý thuyết lẫn thực hành, cũng như việc sử dụng hiệu quả các công cụ như hồ sơ giảng dạy.”
Hướng tới tương lai
Trong bối cảnh Việt Nam triển khai chủ trương đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học từ năm 2025, việc mở rộng các mô hình phát triển chuyên môn thường xuyên, hiệu quả và bền vững cho giáo viên là yêu cầu cấp thiết. Các nhóm hỗ trợ giảng dạy như dự án TAGs mang đến một giải pháp đã được kiểm chứng, bổ trợ hiệu quả hoặc thay thế cho các khóa tập huấn ngắn hạn, thông qua việc thúc đẩy học tập đồng nghiệp, quá trình hợp tác liên tục và ứng dụng thực tiễn. TAGs có tiềm năng trở thành một mô hình phát triển chuyên môn bền vững, góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy và chuẩn bị đội ngũ giáo viên cho quá trình chuyển đổi sang giai đoạn tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai trong trường học tại Việt Nam.
Lời cảm ơn
Chúng tôi trân trọng cảm ơn sự hỗ trợ to lớn và những kết quả nghiên cứu sâu rộng từ các nhóm dự án TAG trong suốt năm năm qua, bao gồm:
- Viện Ngôn ngữ Quốc tế Luân đôn phối hợp với Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2;
- Đại học Manchester Metropolitan phối hợp với Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Huế và Trường Đại học An Giang;
- Đại học Glasgow phối hợp với Trường Đại học Sư phạm, Đại học Thái Nguyên;
- Đại học Sheffield Hallam phối hợp với Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn;
- Viện Ngôn ngữ Quốc tế Bristol phối hợp với Trường Đại học Sư phạm Hà Nội;
- Học Viện ngôn ngữ Anh Celtic, phối hợp với Trường Đại học Cần Thơ.
Chúng tôi cũng xin chân thành cảm ơn sự hỗ trợ và hợp tác quý báu từ các Sở Giáo dục và Đào tạo của mười một tỉnh (theo địa danh cũ): Yên Bái, Sơn La, Hòa Bình, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Bắc Ninh, Quảng Ninh, Nghệ An, Huế, Ninh Thuận và Bến Tre.
